Juridische aspecten van export
Met welke partij ga ik in zee? Moet ik met hem een schriftelijk contract sluiten? Is mijn contactpersoon gemachtigd? Wat voor een rechtsvorm heeft de afnemer? Is hij goed voor zijn geld? Leg ik de onderhandelingen vast? Moet ik een intentieverklaring krijgen? Op welk moment is de overeenkomst gesloten? Wat moet in de overeenkomst staan? Is mijn handelsmerk internationaal beschermd of kan de afnemer ermee vandoor gaan? Kan ik worden aangesproken wegens productaansprakelijkheid? Zijn mijn algemene voorwaarden van toepassing? Moet ik rechtstreeks verkopen of een agent dan wel een wederverkoper inschakelen? Welke recht is van toepassing en waar moet ik heen bij geschillen? Bovenstaande juridische vragen zijn voor een ondernemer vaak niet interessant. Hij wil handel drijven, nieuwe markten verkennen, kopen of verkopen. Een man een man, een woord een woord. Bij het doen van zaken moet je elkaar kunnen vertrouwen. De juridische aspecten bij transacties zijn dan ook vaak ondergeschikt aan de commerciële aspecten. De winst zit in de handel, niet in de wijze waarop de handel schriftelijk is vastgelegd. Helaas is de realiteit wel eens anders. Handel is hard, de financiële belangen zijn vaak groot. Als het zo uitkomt worden afspraken niet nagekomen of zelfs ontkend. Dan is het goed als de gemaakte afspraken zijn vastgelegd.
Daarmee komt het belang van juridische aspecten bij transacties naar voren. Deze aspecten dienen vooraf te worden vastgelegd. Als een ondernemer bij de onderhandelingen globaal weet waar hij juridisch gezien op moet letten, kan hij de transactie met een geruster hart uitvoeren. Dat geldt niet alleen voor de handel in Nederland maar feitelijk nog meer voor internationale handel.
Iedere exporttransactie is een overeenkomst, of deze nu mondeling of schriftelijk wordt aangegaan. Vaak denkt men dat een contract alleen maar een schriftelijke overeenkomst kan zijn. Ten onrechte, want een overeenkomst kan zowel mondeling als schriftelijk zijn aangegaan. De begrippen overeenkomst en contract zijn synoniemen. Vanuit Nederlands oogpunt bestaat een exporttransactie uit de verkoop door een Nederlandse ondernemer en de koop door een ondernemer in het buitenland. Om deze overeenkomst uit te voeren heeft de exporteur de verplichting zijn product af te leveren. De importeur in het buitenland moet het product afnemen en betalen.
De verkoop en afzet van producten in het buitenland hoeft niet alleen te geschieden door middel van een verkoopovereenkomst met een buitenlandse ondernemer. Exporttransacties kunnen ook plaatsvinden via derden: via een handelsagent, een wederverkoper of door franchising.
Welke juridische zaken zijn voor u als exporteur van belang?
Welke juridische valkuilen zijn er en waar moet u op letten? De
juridische afdeling van Fenedex heeft voor u de '10 gouden regels bij export' op
een rijtje gezet.
1. Schriftelijke overeenkomst
Aanbevolen wordt de gemaakte afspraken vast te leggen in een
schriftelijke overeenkomst om bewijsredenen en omdat bepaalde bedingen
alleen schriftelijk kunnen worden overeengekomen.
2. Toepasselijk recht en bevoegde rechter
Omdat het recht dat toepasselijk is op exporttransacties en de
bevoegde rechter niet bij voorbaat vaststaan, wordt in beginsel
aangeraden in het contract zoveel mogelijk vast te houden aan
Nederlands recht en de Nederlandse rechter. Maken partijen geen
uitdrukkelijke keuze, dan bepalen internationale regels welk
rechtsstelsel van toepassing is en welke rechter bevoegd is.
3. Hanteer uw eigen algemene voorwaarden
Reeds in uw offerte dient u naar uw algemene voorwaarden te
verwijzen en/of deze mee te sturen, leveringsvoorwaarden bij export,
inkoopvoorwaarden bij import. Sluit de algemene voorwaarden van de
wederpartij uitdrukkelijk uit.
4. Contracten met tussenpersonen
Wees u bewust van de verschillen in juridische positie van
enerzijds de agent en anderzijds de distributeur. Een agent is met name
in de Europese Unie goed beschermd door een Europese richtlijn. De
meeste landen hebben geen specifieke wetgeving op het gebied van
distributie. Bij distributiecontracten dient u echter weer rekening te
houden met de beperkingen van het mededingingsrecht.
5. Ken uw wederpartij
Verifieer de bedrijfsgegevens van uw handelspartner en ga na of
degene die namens de firma contracten ondertekent, wel daartoe bevoegd
is.
6. Eigendomsvoorbehoud
De regels omtrent het eigendomsvoorbehoud verschillen per land.
Laat u zich daarom adviseren omtrent de locale vereisten voor het
vestigen van een geldig eigendomsvoorbehoud.
7. Garantie
Aanbevolen wordt voor uw producten een garantie af te geven die zo
concreet mogelijk is en een uiterste afloopdatum bevat. Houdt u er
rekening mee dat u niet onder alle omstandigheden een beroep op een
beperking in uw garantie toekomt. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn
als u consumentenproducten levert.
8. Aansprakelijkheid
Beperk uw aansprakelijkheid in de vorm van een beperking van
indirecte en gevolgschade en eventueel een gemaximeerde boete op te
laat leveren. Houdt u er rekening mee dat u niet onder alle
omstandigheden een beroep op deze beperking toekomt. Dit kan
bijvoorbeeld het geval zijn als u consumentenproducten levert.
9. Productaansprakelijkheid
Ook in Europa speelt productaansprakelijkheid een steeds
belangrijkere rol. Het is aan te bevelen om over de inhoud van de
productaansprakelijkheidregeling van een land informatie in te winnen.
Het is in bijna alle gevallen zinvol om een
productaansprakelijkheidsverzekering af te sluiten.
10. Juridische dienstverlening Fenedex
Indien u meer informatie over een bepaald juridisch onderwerp
wenst of juridische vragen hebt, kunt u uiteraard altijd contact
opnemen met
de juridische afdeling van Fenedex.
Hieros Gamos
business and legal guides
http://www.hg.org/guides.html
Juris International
http://www.jurisint.org/pub/page00_en.htm
Foreign and International Law
http://guide.biz.findlaw.com/12international/index.html
Law Library of Congress
http://www.loc.gov/law/guide/guideindex.html
Meer informatie over juridische aspecten van export
Nieuwe checklist 'Juridische aspecten in 12 exportlanden'
Onlangs
heeft een stagiair van de Juridische Afdeling van Fenedex onderzoek
gedaan naar de wijze waarop een aantal juridische zaken geregeld zijn
in de verschillende landen. De bevindingen uit dit onderzoek zijn
opgenomen in de checklist 'Juridische aspecten in 12 exportlanden'.
De volgende onderwerpen zijn meegenomen in dit onderzoek:
- Eigendomsvoorbehoud
- Toepasselijkheid algemene voorwaarden
- Instanties voor het achterhalen van bedrijfsgegevens, en
- Opzegging agentuur- en distributieovereenkomsten.
Deze zaken zijn uitgezocht voor een twaalftal exportlanden, te
weten: Duitsland, België, Frankrijk, Engeland, Verenigde Staten,
Rusland, China, Zwitserland, Turkije, Spanje, Polen en Italië.
Deze checklist is exclusief voor Fenedex-leden beschikbaar en bovendien gratis op te vragen bij de Juridische Afdeling (Marianne Elissen, 070-3305690 of
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
)
Fenedexpress
Hieronder vindt u het laatste artikel uit Fenedexpress over 'Juridische Aspecten Van Export'
RECHT DOOR ZEE
10 gouden regels bij
contracteren met distributeurs
De juriste van Fenedex heeft voor u de ‘10 gouden regels bij
contracteren met distributeurs' op een rijtje gezet. Elke regel
wordt telkens in volgende edities van de Fenedexpress uitgewerkt. Dit
keer:
Regel 1: Schriftelijke overeenkomst
Aanbevolen wordt de afspraken met uw
distributeur vast te leggen in een schriftelijke overeenkomst om
bewijsredenen en omdat bepaalde bedingen alleen schriftelijk kunnen
worden overeengekomen. Bovendien
hebben de meeste landen geen specifieke wetgeving op het gebied van
distributie; binnen de EU is alleen in België
distributie wettelijk
geregeld.
Naar Nederlands recht kunnen
overeenkomsten mondeling of schriftelijk worden gemaakt, of worden
afgeleid uit het feitelijk handelen van partijen. Bij het laatste kan
bijvoorbeeld gedacht worden aan de situatie waarbij uw partner in het
buitenland uw producten wederverkoopt. Ondanks afwezigheid van een
schriftelijke overeenkomst zal dit op basis van het handelen van
partijen worden gekwalificeerd als een distributieovereenkomst.
Duidelijkheid omtrent voorwaarden
Het is erg belangrijk dat u de relatie
met uw distributeur duidelijk op papier vastlegt. Een schriftelijke
distributieovereenkomst verschaft beide partijen duidelijkheid
omtrent de voorwaarden waaronder men zaken met elkaar doet;
voorwaarden waarop men later kan terugvallen (ook als uw
contactpersoon niet meer werkzaam is bij het betreffende bedrijf).
Alle onderwerpen die een belangrijke rol spelen in een
distributierelatie dienen te worden vastgelegd in een contract. Door
het sluiten van goede en duidelijke schriftelijke overeenkomsten
verkleint u als exporteur het altijd aanwezige risico dat
onduidelijkheden en geschillen over specifieke onderwerpen ontstaan
of dat onderwerpen niet overeenkomstig uw bedoelingen worden
uitgelegd. En mocht het toch tot een geschil komen, dan zorgt een
goed contract ervoor dat uw belangen zoveel mogelijk zijn
veiliggesteld. Tevens kunnen een aantal belangrijke bedingen in de
praktijk slechts schriftelijk worden overeengekomen, zoals
bijvoorbeeld de bevoegde rechter en het toepasselijke recht;
belangrijke zaken waarover u meer kunt lezen bij de uitwerking van
regel 7.
Het soms gehoorde argument tegen
schriftelijke overeenkomsten dat het een 'motie van wantrouwen' zou
zijn en niet commercieel, is niet valide. Integendeel, het werken met
schriftelijke overeenkomsten is juist wel commercieel; het geeft
immers aan dat er vooruit wordt gedacht en dat men de zaken goed wilt
regelen. In het bijzonder in het internationaal verkeer wordt het
aangaan van een schriftelijke overeenkomst als volstrekt gebruikelijk
ervaren en gezien als een uiting van professionaliteit.
Geen specifieke distributiewetgeving
Een andere goede reden voor het
schriftelijk vastleggen van de afspraken is dat de figuur van de
distributeur in de meeste landen niet juridisch gedefinieerd is.
Binnen de EU bestaat alleen in België
een afzonderlijke bepaling in de wet met betrekking tot distributie
('Wet op de Concessie-overeenkomsten'). Daarom zult u een
gedetailleerde opsomming van de wederzijdse rechten en plichten in
het distributiecontract moeten opnemen, zodat problemen bij het
uitvoeren van de overeenkomst zoveel mogelijk worden voorkomen. Door
de afwezigheid van een specifieke wettelijke regeling zult u over het
algemeen veel meer vrijheid hebben bij het aangaan van een
distributiecontract dan bij een agentuurovereenkomst.
Eerst tekenen dan samenwerken
Verder is belangrijk dat het contract
door beide partijen ondertekend is voordat de samenwerking feitelijk
een aanvang neemt. Zolang de samenwerking nog niet is gestart, zal de
andere partij immers eerder geneigd zijn een voor hem veelal
beperkende overeenkomst te ondertekenen.
10 gouden regels bij contracteren
met distributeurs
-
Schriftelijke overeenkomst
-
Ken uw wederpartij
-
Afbakening contractsgebied
-
Leverings- en betalingscondities
-
Verplichtingen van de distributeur
-
Rechten van intellectuele eigendom
-
Mededingingsrechtelijke aspecten
-
Rechtskeuze en bevoegde rechter
-
Contractsduur en opzegtermijn
-
Juridische dienstverlening Fenedex
Marianne Elissen
Juridisch adviseur
T: 070-3305690
E: marianne@fenedex.nl
Ledenvraag
Is er bij Europese aanbestedingen
ruimte om over de terms & conditions (algemene voorwaarden) te
onderhandelen?
Wij willen een quote uitbrengen op
een tender van een Duits overheidsbedrijf. Zo'n anderhalf jaar
geleden zijn we al met hen in onderhandeling geweest hierover en
alles leek bijna rond, tot men er blijkbaar achter kwam dat het via
een Europese aanbesteding moest. Nu staat er in de 'Request for
Quote' dat hun terms & conditions gelden en geaccepteerd dienen
te worden. Afwijzing daarvan houdt automatisch uitsluiting van
deelname in. In de terms & conditions komen bepalingen voor waar
wij eigenlijk niet mee akkoord willen gaan. Nu is mijn vraag of je in
de aanbieding kunt aangeven het in grote lijnen eens te zijn met hun
terms & conditions, maar dat deze op bepaalde punten verder
uitonderhandeld moeten worden.
Dit
is niet toegestaan. Het niet volledig accepteren van de terms &
conditions wordt namelijk gezien als een voorwaardelijke aanbieding
(de aanbieding wordt gedaan op voorwaarde dat overeenstemming zal
ontstaan over de terms & conditions). Een voorwaardelijke
aanbieding is ongeldig, omdat dit indruist tegen het
gelijkheidsbeginsel; andere inschrijvers worden namelijk wel geacht
de terms & conditions volledig te accepteren. Indien de terms &
conditions absoluut onaanvaardbaar zijn, dan is er maar één optie:
niet
inschrijven.
Opzegtermijn van drie jaar bij
beëindiging
distributieovereenkomst
Onlangs
heeft het Hof Amsterdam een interessant arrest gewezen over de in
acht te nemen opzegtermijn bij beëindiging
van een distributieovereenkomst. Doorgaans wordt er van uit gegaan
dat een opzegtermijn van langer dan een jaar bij
distributieovereenkomsten voorbehouden is aan de meer uitzonderlijke
gevallen. Het Hof heeft echter, zonder dat er sprake was van heel
bijzondere omstandigheden, geoordeeld dat een opzegtermijn van drie
jaren redelijk en billijk is. In
dit geval ging het om een distributierelatie die ruim dertig jaar
duurde. De eerdere opzegging door de leverancier (acht jaar geleden),
met inachtneming van een opzegtermijn van twaalf maanden, heeft geen
rechtsgevolg en wordt niet geconverteerd in een geldige termijn.
Voor
de distributeur betekent dit arrest een versterking van zijn positie.
De leverancier zal zich, in geval van zijn initiatief tot
beëindiging,
nog beter moeten voorbereiden.
(Hof
Amsterdam, 6 april 2010, LJN BM2023)
