China
De Chinese Volksrepubliek (VRC) bestrijkt een oppervlakte van 9,6 miljoen km2.
Hiermee is China ongeveer 230 keer groter dan Nederland en qua oppervlakte het
vierde grootste land ter wereld. China
meet van noord naar zuid circa 4.000 kilometer en van west naar oost ongeveer 4.800 kilometer.
Doordat het land bergachtig is en het transportsysteem niet optimaal is,
veroorzaken de grote afstanden aanzienlijke economische, logistieke en zelfs
politieke problemen. De volgende steden tellen de meeste inwoners: Shanghai,
Beijing, Chongqing, Tianjin, Wuhan, Guangzhou, Harbin, Shenyang, Chengdu,
Nanjing, Changchun, Xi'an en Dalian.
De Chinese economie wordt gekenmerkt door een onevenredig groot aandeel
van de industrie en een onderontwikkelde dienstensector. De economie van China
is geleidelijk overgegaan van een staats- naar een markteconomie. De
herstructurering van de economie heeft ertoe geleid dat het bbp sinds 1978 meer
dan vertienvoudigd is. Daarom worden de economische vijf- en tienjarenplannen
steeds meer gezien als een overzicht van prioriteiten. De landbouwsector
vervult nog steeds een uiterst belangrijke rol in China. De industriële sector
bestaat enerzijds uit vele verlieslijdende, staatsbedrijven die vooral actief
zijn in de zware industrie en anderzijds uit de bloeiende lichte industrie. De
licht industriële activiteiten worden veelal ondernomen door coöperaties - zoals
de ‘townships and village enterprises’ en de urban collectives - die het snel
groeiende particuliere midden- en kleinbedrijf vormen, en de in China
gevestigde buitenlandse ondernemingen. Vele staatsindustriële bedrijven staan
aan de vooravond van een ingrijpende herstructurering of zijn intussen gesloten
of omgevormd tot 'chaebols'. Chaebols zijn meerdere grote door families
gecontroleerde ondernemingsgroepen. De private sector ontwikkelt zich
voorspoedig, maar is vooral geconcentreerd in de oostelijke kustprovincies van
het land, terwijl de zware industrie is gevestigd in de meer in het binnenland
en noordoostelijk gelegen provincies.
De belangrijkste producten die China naar Nederland exporteert zijn: machines, vervoermaterieel, chemische producten afvalmateriaal, chemische producten en fabrikaten. China importeert voornamelijk kleding, machines en fabrikaten vanuit
Nederland.
Zakelijke cultuur
De mentaliteit, evenals de taal, in de verschillende regio's in China tonen onderling grote verschillen. Belangrijk is dat je als je er zaken wilt gaan doen, een regio kiest en je daar ook op concentreert. Het onderhandelen en contact onderhouden met Chinezen vergt veel geduld en takt. Chinezen zijn betrouwbare, maar harde en taaie onderhandelaars die bedreven zijn in het tegen elkaar uitspelen van concurrenten. Behandel ze als gelijken en probeer een goede persoonlijke relatie op te bouwen. Biedt uw naamkaartje (opgesteld in Engels en Chinees) met beide handen aan. Bij de eerste gesprekken is de aandacht van uw Chinese partner voornamelijk gefocust op het sluiten van vriendschap en het kweken van wederzijds begrip. Confrontaties worden vermeden. Het is beter te liegen dan iemand gezichtsverlies te laten lijden, zeker wanneer het gaat om iemand die je later nog eens nodig zou kunnen hebben. Alle Chinese relaties zijn gebaseerd op een netwerk, deze netwerken zijn zakelijk maar wegen veel zwaarder dan de netwerken die wij in het westen kennen. Aanzien en respect zijn ook zeer belangrijk voor uw Chinese partner maar ook voor uzelf. Door iemand in het openbaar af te vallen laat u die persoon gezichtsverlies lijden. Niets is zo erg als dat! Niet alleen de relatie met de persoon die gezichtsverlies heeft geleden wordt verstoord, maar ook die met degenen die erbij aanwezig waren. Gezicht kun je krijgen en geven, echter beter niet verliezen en doen verliezen.
Basis landeninformatie

Algemeen
Doing Business in China - informatieve website van het Nederlandse economische netwerk
https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook.
Politieke situatie
http://www.buyusainfo.net/
Demografie
http://www.census.gov/ipc/www/idb/
Geschiedenis
http://www.geledraak.nl/Geschiedenis.html
Infrastructuur
-
Economische situatie en -structuur
Economische ontwikkelingen
http://www.un.org/
http://www.economist.com/
http://www.apecsec.org.sg/
http://www.worldbank.org.cn/English/main.asp
http://www.economist.com/
http://www.fdi.net/
Statistieken
http://www.stats.gov.cn/
http://english.mofcom.gov.cn/
http://www.dsec.gov.mo/
(Macau)
Zakendoen in/met China
Sectoren
http://www.buyusainfo.net/
http://www.hollandinchina.org
Marktbenadering
Kunt
u een adviseur gebruiken voor uw plannen in China of India?
Package4Growth biedt
d.m.v. de module 'Kennisverwerving' financiële ondersteuning aan
Nederlandse MKB-bedrijven die zich richten op het
positioneren van hun onderneming in China of India.
Indien een onderneming de behoefte heeft om een deskundige
in te huren voor het verwerven van kennis of advies kan deze
eventueel via 'Kennisverwerving' 50 % van de verschuldigde
kosten vergoed krijgen.
Meer
informatie over Kennisverwerving is te vinden op
www.agentschapnl.nl/p4g.
http://www.hollandinchina.org/
http://www.buyusainfo.net/
Beurzen
http://www.ciec-expo.com.cn/
http://tradeshow.globalsources.com/
http://www.friedlnet.com/china_fairs.html
Subsidies
-
Investeringsklimaat
http://www.chinainvest.com.cn/
http://www.buyusainfo.net/
Branche informatie
http://www.fdi.net/
http://www.buyusainfo.net/
http://www.fas.usda.gov/scriptsw/attacherep/default.asp
(food market)
http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/china.html
(energy market)
Wet- en regelgeving
Invoerreglementering
http://mkaccdb.eu.int/
(export)
http://europa.eu.int/comm/
(import)
http://export-help.cec.eu.int/
(import vanuit ontwikkelingslanden)
Belastingwetgeving
http://www.mof.gov.cn/english/english.htm
http://www.worldwide-tax.com/china/china_tax.asp
Arbeidswetgeving
http://www.internationaalondernemen.nl/info/zoeken/ShowBouwsteen.asp?bstnum=943&location=&highlight=
Overige wetgeving
http://www.hollandinchina.org
Financiele aspecten
Banken en betalingsverkeer
http://www.bank-of-china.com/en/static/index.html
http://www.bis.org/publ/bppdf/bispap20g.pdf
Exportfinanciering en -subsidies
http://www.worldbank.org.cn/English/
http://ifcln001.worldbank.org/
http://www.imf.org/external/country/CHN/index.htm
http://www.adb.org/Countries/default.asp
Kredietverzekering
http://dutchstatebusiness.atradius.com/cgi-bin2/itempub.pl?p=countrypolicy&p3=1&p4=2
http://www.eulerhermes.com/nederland/
Praktische wenken
Taal en cultuur
http://www.geledraak.nl/Taal/welkom.html
http://www.executiveplanet.com/index.php?title=China
Reis en verblijf
http://www.lonelyplanet.com/
http://www.visumchinaonline.nl/
Dag-, week- en vakbladen
http://www.onlinenewspapers.com/china.htm
http://www.worldpress.org/newspapers/ASIA/China.cfm
Nuttige adressen
Adresgidsen
http://www.asiannet.com/
Ambassades
http://www.hollandinchina.org/
http://www.chinaembassy.nl/eng/
http://www.dccc.nl/englishhome.htm
Activiteiten
Managers Exchange and Training Programme
De Europese Commissie en de Chinese regering hebben besloten het
Managers Exchange and Training Programme (METP) dat van kracht is tussen
de
EU en China, uit te breiden met een nieuwe intake. Dit volledig
gefinancierde programma biedt bedrijven uit de EU de mogelijkheid hun
medewerkers een opleiding te laten genieten en zo specialisten op het
gebied van de Chinese markt te worden. Solliciteren is mogelijk tot 7
januari 2010.
Voor meer informatie over uw aanvraag, het downloaden van het aanvraagdossier en algemene informatie over het METP-programma, kunt u een bezoek brengen aan
www.metp.ent.cn of contact opnemen met de medewerkers van de METP-hotline op het nummer +49 (0) 69 15402 638.
Fenedexpress
Hieronder vindt u het laatste artikel uit Fenedexpress over 'China'
Opkomende markten
Je kunt niet om ze heen
Opkomende
markten nemen een steeds prominentere plaats in op het toneel van de
wereldeconomie. Het verschil in groeitempo met industrielanden zorgt
ervoor dat het economisch zwaartepunt in de toekomst nog veel verder
gaat verschuiven.
De sterke
groei zorgt ook voor een afname van de armoede en een opkomende
middenklasse. Dit is een belangrijke reden voor de prominentere rol
die deze landen op het toneel van de wereldeconomie spelen. Opkomende
economieën ontwikkelen zich hierdoor van spelers in de marge, die
vooral reageren op ontwikkelingen in de industrielanden, tot
krachtige, zelfstandig acterende landen. Daarbij verbreedt hun rol
van leveranciers van goedkope grondstoffen, producten en diensten
naar leveranciers van kapitaal, talent en innovatie. Bovendien worden
de landen zelf een steeds belangrijker afzetmarkt.
Belang
opkomende landen sterk toegenomen
Sinds de
jaren tachtig is het aantal opkomende markten in de toptwintig van de
grootste economieën ter wereld toegenomen van net iets meer dan een
kwart in 1980 tot bijna de helft in 2011. Bovendien nemen opkomende
markten steeds hogere posities in op deze ranglijst, die door de
jaren heen goed is voor 80 tot 85% van de totale wereldeconomie. In
2011 behoorden in volgorde van grootte de volgende negen opkomende
markten tot de toptwintig van grootste economieën: China, Brazilië,
India, Rusland, Mexico, Zuid-Korea, Indonesië, Turkije en
Saoedi-Arabië. Daarbij is het aandeel in het mondiale BBP van de
opkomende markten die deel uitmaken van deze toptwintig toegenomen
van bijna 10% in 1990 tot ruim 25% in 2011. De verwachting is dat dit
in 2020 ruim 40% zal zijn.
Sterke
groei en stijging van de welvaart
Dat opkomende
economieën sneller groeien dan industrielanden komt door een aantal
factoren. Zo kennen de opkomende economieën een sterkere bevolkings-
en productiviteitsgroei. Dit gaat gepaard met een sterke opkomst van
een koopkrachtige middenklasse. De groei in de OESO-landen bedroeg in
de afgelopen tien jaar gemiddeld 1,5% per jaar, tegen ruim 5% in de
niet-OESO-landen.
Het meest
aansprekend is de opmars van China. Met een groei van gemiddeld 10%
per jaar steeg het land van een zesde plaats in 1980 en een aandeel
in het mondiale BBP van nog geen 3%, naar de tweede plaats, na de VS,
met een aandeel in het mondiale BBP van bijna 10%. Het aandeel van
Brazilië is in die zelfde periode ‘slechts' toegenomen van 2%
tot net iets meer dan 3%. Daarmee was het land overigens in 2010 wel
goed voor een zevende plek op de wereldranglijst, vóór India en
Rusland. Tellen we deze zogenaamde BRIC-landen bij elkaar op dan
bedroeg hun gezamenlijke aandeel in het mondiale BBP in 2010 net 18%.
De verwachting van de EIU is dat dit aandeel in 2020 gegroeid is naar
ruim 30%, waarvan China ruim 20% voor rekening neemt. Volgens deze
schattingen van de EIU zal China daarmee al in 2020 de VS voorbij
gestreefd zijn als grootste economie.
Ook andere
cijfers spreken boekdelen. Opkomende markten beheren momenteel ruim
twee derde van de internationale deviezenreserves, waarvan de helft
weer in handen is van China. Overheden en bedrijven in opkomende
markten worden mede hierdoor een steeds belangrijker bron van
buitenlandse investeringen. Bijna een derde van de internationale
overnameactiviteiten wordt tegenwoordig geïnitieerd door bedrijven
die in opkomende markten zijn gevestigd en het aandeel van
ontwikkelingslanden in de buitenlandse handel is toegenomen van 30%
in 1995 tot 45% in 2010.
Sterke
groeiers, meer dan BRIC alleen
Naast
de BRIC hebben ook kleinere opkomende markten de afgelopen jaren een
sterke groei laten zien. Hiervoor zijn ook allerlei namen bedacht die
de hoog gespannen toekomstverwachtingen weerspiegelen. Zo heb je de
CIVETS (Colombia, Indonesië, Vietnam, Egypte, Turkije, Zuid-Afrika).
De term Next-11 (Bangladesh, Egypte, Indonesië, Iran, Mexico,
Nigeria, Pakistan, Filippijnen, Zuid-Korea, Turkije en Vietnam) is
geïntroduceerd door Goldman Sachs. Willem Buiter, hoofdeconoom van
Citibank, kwam met de term 3G-landen (Bangladesh, China, Egypte,
India, Indonesië, Irak, Mongolië, Nigeria, Filippijnen, Sri Lanka,
Vietnam); 3G staat in het Nederlands vertaald voor Globale Groei
Generatoren, oftewel landen die in de komende decennia een groot
groeipotentieel hebben. Verrassend is dat deze 3G lijst geen enkel
Oost-Europees en Latijns-Amerikaans land bevat. Verder zijn er de
EAGLEs (China, India, Brazilië, Indonesië, Zuid-Korea, Rusland,
Mexico, Egypte, Taiwan and Turkije), wat staat voor Emerging
And Growth-Leading Economies.
Afrika speelt
in de meeste rijtjes nauwelijks een rol en is ook voor veel
investeerders nog vrij onontgonnen gebied. Toch lijkt het 'verloren
continent' aan een niet te stuiten opmars te zijn begonnen. De EIU
voorspelt voor de periode van 2012 tot 2015 voor landen als Angola,
Ghana, Mozambique, Nigeria en Tanzania een BBP-groei van gemiddeld
meer dan 7% per jaar. De sterke groei in met name Sub-Sahara Afrika
heeft natuurlijk alles van doen met de sterke vraag naar grondstoffen
vanuit met name China. Maar volgens de Afrikaanse Ontwikkelings-bank
(AfDB) is een belangrijke oorzaak ook hier de forse toename van de
middenklasse. Hierdoor zullen volgens een artikel in Finance and
Development van het IMF de consumptieve uitgaven in Afrika in de
komende tien jaar bijna verdubbelen van USD 860 miljard in 2008 naar
USD 1400 miljard in 2020. De gunstige ontwikkeling in met name
Sub-Sahara Afrika lijkt ook goed uit te pakken voor Zuid-Afrika. Het
land valt qua omvang bij de BRIC's in het niet, maar het is en
blijft wel de grootste en meest welvarende economie van Afrika, Dit
biedt investeringsmogelijkheden in het land zelf, maar maakt het land
ook een goede uitvalsbasis voor activiteiten in de rest van het
continent.
Toegenomen
kredietwaardigheid
Opkomende
economieën groeien niet alleen sneller dan industrielanden, hun
kredietwaardigheid is ook zichtbaar verbeterd en dit heeft weer een
gunstige uitwerking op de investeringen. Terwijl in het verleden
industrielanden bijna per definitie een investment
grade status
hadden, hielden de opkomende markten, of ontwikkelingslanden, zich
overwegend op in het territorium van de speculative
grade. Maar sinds
begin deze eeuw en versterkt door het uitbreken van de financiële
crisis in 2008 en de daaropvolgende schuldencrisis in Europa, is dit
landschap drastisch aan het veranderen. Een aantal Europese landen
raakte in de afgelopen periode haar investment
grade status
kwijt, terwijl een groot aantal opkomende markten haar
kredietwaardigheid verder zag toenemen. Zo hebben sinds vorig jaar
Colombia en Panama bij alle drie kredietbeoordelaars de investment
grade status en
is een aantal andere landen, waaronder, Indonesië, Azerbeidzjan,
Letland en Roemenië door een of meer kredietbeoordelaars naar de
laagste investment
grade status
gepromoveerd. Het aantal opkomende markten met een investment
grade steeg
hierdoor verder van net veertig eind 2010 tot bijna vijftig op dit
moment.
Gestegen
welvaart en kredietwaardigheid biedt perspectief voor Nederlands
bedrijfsleven
Dat de
gestegen welvaart ook perspectief biedt voor het Nederlandse
bedrijfsleven, blijkt uit de jaarlijkse gezamenlijk onderzoeken onder
exporterende bedrijven in Nederland van kredietverzekeraar Atradius
en Fenedex. Van de 4000 bedrijven die vorig jaar aan het onderzoek
hebben deelgenomen, zei 50% dat ze nieuwe exportmarkten hadden
betreden. Daarbij werd Rusland met 8% het meest genoemd, gevolgd door
Brazilië (7%), China (6%), Turkije (6%) en India (5%). Overigens is
het aandeel van de Nederlandse export naar BRIC-landen in de totale
uitvoer slechts 4%. Tellen we Polen en Turkije hierbij op dan wordt
dit 7%. De export naar de VS beslaat 5% en ruim 60% van de export
gaat nog altijd naar de eurozone. Maar waar het aandeel van de
uitvoer naar de VS en de eurozone stagneert, is het aandeel van de
export naar de BRIC snel groeiende. Het CPB verwacht in een recente
studie dat deze trend de komende jaren niet verandert. Bij de directe
investeringen zien we een soortgelijk beeld: 4% van de totale directe
investeringen van Nederland gaan naar de BRIC-landen. Dit laat
overigens onverlet dat Nederland voor veel van deze landen een
uiterst belangrijke bron van directe investeringen is. Zo is
Nederland de grootste investeerder in Brazilië met een aandeel van
circa 20%. Binnen de EU behoort Nederland verder tot de topvijf als
het gaat om directe investeringen in de BRIC's. Maar niet alleen de
BRICs of de overige landen in de toptwintig kunnen interessant zijn.
Ook de kleinere opkomende markten die qua groei met kop en schouders
uitsteken boven de gemiddelde groei van het mondiale BBP, zijn de
moeite waard om in de gaten te houden, ook al is het is op dit
moment, gezien de kleinere afzetmarkt en een vaak lager
welvaartsniveau, wellicht nog lastig om zaken te doen met deze
landen.
Dat
er ondanks de rooskleurige vooruitzichten ook nog heel wat beren op
de weg zijn, blijkt uit dezelfde studie van het CPB. Met name
culturele verschillen worden daarin genoemd als een belangrijke
hindernis voor Nederlandse bedrijven bij het zakendoen met de
BRIC-landen, maar handelsbarrières en wet- en regelgeving spelen ook
een rol. Kijken we bijvoorbeeld naar de Ease
of doing business indicator
van de Wereldbank dan scoren Brazilië, Rusland en India allemaal
rond de dertig, op een schaal van nul tot honderd. China komt er met
een score van 57 beduidend beter van af, maar in vergelijking met de
84 punten die Nederland scoort is ook dit nog een wereld van
verschil. Bij veel van de kleinere opkomende markten zullen deze
barrières alleen maar groter zijn. Dit neemt niet weg dat het gezien
de groeiperspectieven zeker de moeite waard kan zijn om deze
hindernissen te nemen.
Marijke
Zewuster
Head Emerging
Markets - Group Economics, ABN AMRO Bank