Brazilië
Jarenlang voerde Brazilië een protectionistisch beleid. Alle grote industrieën waren staatsbedrijven en de markt was zeer gesloten. Toen het land in de jaren '80 failliet was, werd het door het IMF min of meer gedwongen een neoliberale koers te gaan volgen. Langzamerhand ging het beter met de economie en nu is Brazilië de grootste economie van Latijns-Amerika en vervult ze een achtste plaats in de wereld. De twee meest opkomende regio's, São Paulo en Rio Grande do Sul, vertegenwoordigen samen 45 procent van het BNP. Het BNP is vooral opgebouwd uit mijnbouw en industrie. De bijdrage van de industriële sector is meer dan 39% van het BNP. De landbouw en de dienstensector dragen hieraan respectievelijk 10% en 50% bij. Brazilië is rijk aan grondstoffen en mineralen en heeft op drie landen na de grootste houtreserves van de wereld. Brazilië heeft 178 miljoen inwoners waarvan 60% niet deelneemt aan het economische leven. 80% van de bevolking leeft in steden.
De landen waar Brazilië het meeste naar exporteert zijn de Verenigde Staten, Argentinië, Nederland, Japan en Duitsland. Goederen die Brazilië het meeste importeert zijn machines en machineonderdelen, elektronica, aardolie, chemische producten en voedingsproducten. De voornaamste handelspartners met betrekking tot import zijn de Verenigde Staten, Argentinië, Duitsland, Japan en Italië. Nederland voert vooral investeringsgoederen en chemische producten, kunstmeststoffen, vliegtuigonderdelen, medische apparatuur en elektronische componenten naar Brazilië uit. Kansen voor Nederlandse ondernemers liggen vooral in de liberalisering van de Braziliaanse markt en de technologische modernisering van de industrie. Tevens liggen er kansen in de levering van kapitaalgoederen en hoogwaardige componenten.
Een Nederlander ziet een Braziliaan als luidruchtig, breedsprakig, traditioneel, hiërarchisch, emotioneel en iemand die werkt om te leven. Verder zijn Brazilianen collectivistisch ingesteld, hebben vaak een korte termijn instelling en werken polychroom (veel werkzaamheden tegelijk), wat soms (in onze ogen) tot chaos kan leiden. Het begrip deadline heeft in Brazilië meer de betekenis van richtlijn. Brazilianen spreken over het algemeen geen Engels. Het kaderpersoneel spreekt soms wel een woordje Engels, maar de secretaresses niet. Leer dus de Portugese taal. Dit is niet alleen handig, maar wordt ook enorm gewaardeerd door de Brazilianen. Brazilianen hechten erg aan persoonlijke contacten. Het is dan ook belangrijk om een goede zakenrelatie op te bouwen. De meest gemaakte fout van Nederlanders die zaken doen in Brazilië is de keuze van een verkeerde partner. Het is erg belangrijk om te weten met wie u zaken doet. Informeer daarom binnen uw netwerk uitgebreid naar de reputatie van uw mogelijke zakenpartner. Omdat vertrouwen ook belangrijk is voor de Braziliaanse zakenpartner, is het aan te raden uw zakenpartner uit te nodigen voor een lunch of diner.
Opmerkelijk is dat fysiek contact vrij gebruikelijk is in Brazilië, omhelzingen en langdurig handen schudden is heel normaal. Indien u een zakenrelatie heeft opgebouwd, onderhoud deze dan ook door bijvoorbeeld één keer per jaar uw zakenrelatie op te zoeken. Voor ons Nederlanders is tijd geld. Voor Brazilianen is tijd een investering in de toekomst. Voor zaken doen in Brazilië moet men minimaal twee maal zoveel tijd uittrekken als in Nederland. Men neemt ruim de tijd voor afspraken, komt niet meteen ter zake en toont nooit haast. Dit wordt als onbeleefd gezien. U kunt dus niet zeggen dat u weg moet, omdat u nog een andere afspraak heeft. In een grote stad als São Paulo moet u, mede door de verkeersdrukte, niet meer dan twee afspraken per dag te maken. Tot slot moet u zich er van bewust zijn dat Brazilianen geboren verleiders zijn. Vorm is even belangrijk als inhoud en vertrouw niet blind op het woord van uw zakenpartner.
Basis landeninformatie
Algemeen
https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html
http://www.brasil.gov.br
http://www.tradeport.org/countries/brazil/01grw.html
International Business Research Brazil
Politieke situatie
http://www.mre.gov.br/cdbrasil/itamaraty/web/ingles/divpol/apresent/apresent/index.htm
http://www.v-brazil.com/government
Demografie
http://www.traveldocs.com/br/people.htm
Geschiedenis
http://www.uoregon.edu/~sergiok/brasil/brhistory2.html
Infrastructuur
http://www.v-brazil.com/business
Overig
Handelsreis voor bedrijven uit de metaalsector - 18 t/m 23 september 2009
http://www.evd.nl/zoeken/showbouwsteen.asp?bstnum=244897&location=/evenementen/agenda/
http://www.uoregon.edu/~sergiok/brasil.html
http://www.brasilemb.org/
Economische situatie en -structuur
Economische ontwikkelingen
http://www.mre.gov.br/cdbrasil/itamaraty/web/ingles/economia/panorama/apresent/index.htm
http://www.brasilemb.org/economy/economy1.shtml
http://www.tradeport.org/ts/countries/brazil/ecopol.html
http://www.mre.gov.br/cdbrasil/itamaraty/web/ingles/relext/mre/apresent/index.htm
http://www.tradeport.org/countries/japan/01grw.html
http://www.buyusainfo.net/docs/x_9740687.pdf
Statistieken
http://www.ibge.gov.br/english/
Zakendoen in/met Brazilië
Sectoren
http://www.brazilintl.com/m_agsectors.htm
Marktbenadering
http://www.brasilemb.org/trade_investment/trade2.shtml
International Business Research Brazil
Aimed at performing quality
research for Dutch companies and non-profit organizations in emerging
markets, IBR is the oldest and largest research project of its kind in
the Netherlands. International Business Research of the University of
Groningen offers research tailored to the needs of your company and
non-profit organization in Brasil.
International Business Research Brazil
Beurzen
http://www.ubrafe.com.br/2007/portugues/
http://www.fagga.com
http://www.francal.com.br
http://www.buyusainfo.net/docs/x_5417120.pdf
Branche informatie
Food Market Report
Energy Report
Wet- en regelgeving
Invoerreglementering
Applied Tariffs and Import Formalities
http://mkaccdb.eu.int/mkaccdb2/indexPubli.htm
Belastingwetgeving
http://www.receita.fazenda.gov.br/principal/Ingles/SistemaTributarioBR/default.htm
Arbeidswetgeving
http://www.brasilemb.org/trade_investment/trade2.shtml
Financiele aspecten
Banken en betalingsverkeer
http://federativo.bndes.gov.br/english/
http://www.tradeport.org/countries/japan/01grw.html
http://www.expats.org.uk/countryinfo/japan.html
The Federal Fiscal Databank of Brazil
http://federativo.bndes.gov.br/f_english.htm
Exportfinanciering en -subsidies
http://www.senternovem.nl
Kredietverzekering
http://www.atradius.com
Praktische wenken
Taal en cultuur
http://www.mre.gov.br/cdbrasil/itamaraty/web/ingles/artecult/incent/apresent/index.htm
http://www.sil.org/ethnologue/countries/Braz.html
http://www.travlang.com/languages/cgi-bin/langchoice.cgi?page=main&lang1=english&lang2=portuguese
http://countrystudies.us/brazil/39.htm
Reis en verblijf
http://www.wtg-online.com/data/bra/bra.asp
http://www.lonelyplanet.com.au/dest/sam/bra.htm
http://www.brazil-travel-guide.com
Dag-, week- en vakbladen
http://www.jb.com.br/
http://www.oglobo.com.br/
http://www.uol.com.br/fsp/
Nuttige adressen
Adresgidsen
http://www.brazilbiz.com.br/
Overheidsinstanties
http://www.gksoft.com/govt/en/br.html
Ambassades
http://www.mfa.nl/bra
http://www.dutcham.com.br
http://www.brazilianembassy.nl/
Fenedexpress
Hieronder vindt u het laatste artikel uit Fenedexpress over 'Brazilie'
BRAZILIE: PUBLIC
DIGITAL BOOKING SYSTEM
Stelt u zich dit eens
voor:
Om uw goederen naar de
klant te mogen transporteren heeft u één enkel document
nodig waarin een aantal dingen zijn verwerkt: Het gaat om de faktuur
en de BTW-bon, maar tevens zijn daarop het nummerbord van de
vrachtwagen en de persoonsgegevens van de chauffeur vermeld. Een
aantal van die dingen weet u natuurlijk pas op het moment dat u aan
het inladen bent. En dat is nog niet alles: Dit document maakt u niet
zelf, dat doet de belastingdienst voor u. Zodra de truck is ingeladen
en klaar staat voor vertrek moet u namelijk inloggen op de web-site
van de belastingdienst. Die stuurt u het document retour met een
nummer en een barcode, die u zelf moet printen en aan de chauffeur
dient mee te geven.
Dit is precies de kern van
het nieuwe systeem dat door de authoriteiten in Brazilië wordt
ingevoerd, als onderdeel van een breder systeem waarop ook het douane
inklaringssysteem is aangesloten, onder de naam "SPED", wat staat
voor de equivalent van "Public Digital Bookkeeping System".
Het streven van de
autoriteiten bij de invoering van het systeem is nobel: Het helpt om
de grijze economie verder in een hoek te drukken, en het helpt ook om
diefstal van vracht en vrachtwagens langs de Braziliaanse snelwegen
te voorkomen; een hardnekkig probleem dat transporteurs van
waardevolle spullen vaak noopt om hun vrachtwagens te doen begeleiden
door volgautos met bewapende mannen.
En last-but-not-least
natuurlijk: De ijzeren greep van de belastingdienst wordt verder
verstevigd; deze weet namelijk al wat er aan belastingen zal moeten
worden afgedragen nog vóór de transactie überhaupt
heeft plaatsgevonden.
Maar nu de
implementatie... Tijdens een voorlichtingsseminar in São Paulo
steekt een oplettende ondernemer zijn vinger op: "En
wat nu als mijn chauffeur op het laatste
moment gebeld wordt door z´n vrouw
met de dringende vraag of-ie naar huis komt,
bijvoorbeeld omdat kindlief onwel is, en
ik hem moet vervangen door een ander
terwijl het
vrachtdocument al is afgegeven?"
Antwoord: "Dan moet u opnieuw inloggen, het document cancellen en
een nieuwe aanvragen". Zijn buurman: "Ja
maar wat nu als ik op dat
moment geen verbinding kan krijgen?; Mijn internet provider laat nog
wel eens te
wensen over". Antwoord: "Het is
aan te raden om te werken met meerdere internet providers. Sterker
nog: U doet er verstandig aan om een eigen satellietverbinding te
installeren". Geroezemoes in de zaal. Een verontwaardigde
ondernemer knalt eruit: "Dat klinkt
gemakkelijk. Maar mijn bedrijf ligt op zestig kilometer afstand van
het dichtsbijzijnde dorpje, en bij ons wil het nog wel eens voorkomen
dat we twee dagen helemaal
zonder stroom zitten. Dan heb ik aan een satellietverbinding ook niet
veel". Klinkt het droge antwoord: "O
meneer, maar in dat geval moet u toch echt in een stroomgenerator
investeren".
Met andere woorden: Ze
doen het gewoon. En wie niet aan de eisen voldoet heeft pech en moet
z´n winkeltje maar sluiten. Of het risico lopen op grote
boetes, met, sterker nog, de kans dat de belastingdienst zelf het
winkeltje dicht komt doen.
Brazilië is een
land van tegenstellingen en van snelle vooruitgang. Aan de ene kant
bestaat er nog steeds de verplichting om balansen door een
gediplomeerd boekhouder te laten ondertekenen, in te binden, en voor
vele jaren netjes te bewaren. Aan de andere kant heeft ieder bedrijf
al z´n eigen chipkaart en lezer om procedures elektronisch uit
te voeren. Overigens: "Big
Brother" kijkt dan wel mee in de financiële keuken van het
bedrijfsleven, omgekeerd kunnen bedrijven nu zelf ook zien of ze
"pending issues" hebben bij de belastingdienst.
Hebben Braziliaanse
ondernemers er nog wat moeite mee om zich aan te passen aan de nieuwe
regels, nog lastiger is het voor Nederlandse ondernemers om te
begrijpen waar de managers van hun dochterbedrijven in Brazilië
of joint-venture partners het over hebben. En waarom er toch al zulke
hoge kosten worden gemaakt bij weinig omzet.
Dutcham werd in 1952
opgericht en is nog steeds een onafhankelijke organisatie zonder
winstoogmerk.Gelijkenis brengt affiniteit, en het is dan ook niet
verwonderlijk dat Dutcham en Fenedex op diverse vlakken graag
samenwerken.
Zo biedt Dutcham voor alle
Fenedex leden een gratis publicatie aan, het 120 bladzijden tellende
"Kompas" handboek voor Nederlandse investeerders in de
Braziliaanse markt.
Wie méér
informatie wil hebben over één van de genoemde
onderwerpen is welkom om een e-mail te sturen naar
info@dutcham.com.br